Έρχεται το νέο «Εξοικονομώ» για ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών

Το νέο «Εξοικονομώ» μπαίνει στον σχεδιασμό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και φέρνει ένα διευρυμένο πακέτο παρεμβάσεων για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, με σαφή προτεραιότητα στα ευάλωτα νοικοκυριά.

Με συνολικό προϋπολογισμό που αγγίζει τα 2 δισ. ευρώ και ορίζοντα υλοποίησης έως το 2027, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να αλλάξει τον χάρτη της ενεργειακής φτώχειας στην Ελλάδα.

Ποιοι θα ωφεληθούν και τι αλλάζει σε σχέση με τους προηγούμενους κύκλους;

Δύο βασικές δράσεις – Πού κατευθύνονται τα 2 δισ. ευρώ

Το νέο σχήμα θα χρηματοδοτηθεί από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και θα «σπάσει» σε δύο διακριτές δράσεις:

Νέο «Εξοικονομώ» για ευάλωτα νοικοκυριά, με προϋπολογισμό 1,3 δισ. ευρώ
Πρόγραμμα αντικατάστασης θερμοσιφώνων και εγκατάστασης αντλιών θερμότητας, με πόρους περίπου 700 εκατ. ευρώ

Με αυτόν τον τρόπο, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να διευρύνει τον κύκλο των δικαιούχων και να διοχετεύσει σημαντικούς πόρους σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα και αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Στόχος δεν είναι μόνο η εξοικονόμηση ενέργειας. Είναι, κυρίως, η ουσιαστική μείωση των λογαριασμών και η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής.

Νέα κριτήρια και αλλαγές στη μοριοδότηση

Σε αντίθεση με προηγούμενους κύκλους, ο σχεδιασμός προβλέπει πιο ευέλικτη προσέγγιση στα εισοδηματικά κριτήρια. Πληροφορίες από την αγορά κάνουν λόγο για διευρυμένα όρια, ώστε να καλυφθεί μεγαλύτερο ποσοστό νοικοκυριών που βρίσκονται στα όρια της ενεργειακής φτώχειας.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται να αναθεωρηθούν ή ακόμη και να καταργηθούν συγκεκριμένοι περιορισμοί, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο για να επιταχυνθεί η απορρόφηση των κονδυλίων.

Οι παρεμβάσεις θα εστιάσουν σε:

Αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα
Εγκατάσταση αντλιών θερμότητας
Ενίσχυση θερμομόνωσης
Αντικατάσταση κουφωμάτων
Σύγχρονα συστήματα θέρμανσης και ψύξης

Έτσι, το νέο «Εξοικονομώ» ενσωματώνει πιο «καθαρές» τεχνολογίες και ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της πράσινης μετάβασης.

On-bill financing: Πληρωμή μέσω λογαριασμού ρεύματος

Ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία του προγράμματος είναι η εισαγωγή του on-bill financing. Πρόκειται για μηχανισμό που επιτρέπει την αποπληρωμή των παρεμβάσεων μέσω του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας.

Με απλά λόγια, το κράτος καλύπτει την αρχική δαπάνη και το νοικοκυριό αποπληρώνει σταδιακά σε δόσεις μέσω του λογαριασμού ρεύματος. Έτσι, ξεπερνιέται το βασικό εμπόδιο που αντιμετωπίζουν πολλά νοικοκυριά: η αδυναμία κάλυψης της αρχικής επένδυσης.

Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το νέο «Εξοικονομώ» μπορεί να καλύψει περίπου 100.000 νοικοκυριά, ενισχύοντας παράλληλα τον κλάδο των ενεργειακών παρεμβάσεων.

Τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν

Ωστόσο, η εμπειρία από τον κύκλο «Εξοικονομώ 2025» δείχνει ότι η υλοποίηση παραμένει απαιτητική. Παρά τις εγκρίσεις, η ολοκλήρωση των έργων εκτιμάται ότι δύσκολα θα ξεπεράσει το 50%, γεγονός που αναδεικνύει πρακτικές δυσκολίες σε μεγάλη κλίμακα.

Καθυστερήσεις στη δέσμευση vouchers, πιεστικά χρονοδιαγράμματα και υλοποίηση έργων μέσα στον χειμώνα δημιούργησαν ανασταλτικούς παράγοντες. Λίγα νοικοκυριά, άλλωστε, επιλέγουν να διακόψουν τη θέρμανση για εγκατάσταση νέων συστημάτων εν μέσω ψύχους.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΝ, έχουν εκδοθεί περίπου 192.000 αιτήσεις, συνολικού προϋπολογισμού 647 εκατ. ευρώ, όμως μόνο μέρος αυτών έχει μετατραπεί σε ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις.